Τι είναι η αποφορολόγηση και πώς γίνεται

Η αποφορολόγηση ακούγεται σαν δύσκολος λογιστικός όρος, αλλά στην πράξη είναι μια απλή διαίρεση. Τη χρειάζεσαι όταν ξέρεις την τελική τιμή ενός προϊόντος (αυτή που πλήρωσες) και θέλεις να βρεις την καθαρή αξία και το ποσό του ΦΠΑ.

Ο μαθηματικός τύπος

Για να βρεις την καθαρή αξία, διαιρείς το τελικό ποσό με το 1 συν τον συντελεστή ΦΠΑ.

Παράδειγμα με ΦΠΑ 24%

Έστω ότι αγόρασες ένα κινητό που κοστίζει 124 ευρώ στο ταμείο. Πόσο είναι το ΦΠΑ;

• Διαιρείς το 124 με το 1.24.
• Το αποτέλεσμα είναι 100. Αυτή είναι η καθαρή αξία.
• Ο φόρος είναι η διαφορά: 124 - 100 = 24 ευρώ.

Τι ισχύει για το 13% και το 6%;

Η λογική είναι ακριβώς η ίδια, αλλάζει μόνο ο διαιρέτης. Αντί για 1.24, διαιρείς με 1.13 για τα είδη με μειωμένο ΦΠΑ, και με 1.06 για τον υπερμειωμένο.

Παράδειγμα αποφορολόγησης 13%: απόδειξη σούπερ μάρκετ

Ο συντελεστής 13% ισχύει για τα περισσότερα τρόφιμα (κρέας, ψάρι, γαλακτοκομικά, λαχανικά, φρούτα), για το νερό, για τα μη αλκοολούχα ποτά και για τις υπηρεσίες εστίασης. Ας υποθέσουμε ότι αγόρασες κρέας μεικτής αξίας 22,60 ευρώ και θέλεις να δεις πόσο ΦΠΑ περιέχει.

• Διαιρείς το 22,60 με το 1.13.
• Το αποτέλεσμα είναι 20. Αυτή είναι η καθαρή αξία.
• Το ΦΠΑ είναι η διαφορά: 22,60 - 20 = 2,60 ευρώ.

Αν δεν θυμάσαι τον τύπο αποφορολόγησης, η αποφορολόγηση 13% δουλεύει πάντα με τον ίδιο τρόπο: τελική τιμή προς 1.13.

Παράδειγμα αποφορολόγησης 6%: αγορά βιβλίου

Ο υπερμειωμένος συντελεστής 6% ισχύει για φάρμακα, βιβλία, εφημερίδες, περιοδικά, εισιτήρια θεάτρου, καθώς και για την ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο. Ας πούμε ότι αγόρασες ένα βιβλίο 21,20 ευρώ.

• Διαιρείς το 21,20 με το 1.06.
• Το αποτέλεσμα είναι 20. Αυτή είναι η καθαρή αξία.
• Το ΦΠΑ είναι: 21,20 - 20 = 1,20 ευρώ.

Αν έχεις πολλά είδη με διαφορετικούς συντελεστές στην ίδια απόδειξη, η αποφορολόγηση 6% γίνεται ξεχωριστά από εκείνη του 13% και του 24%. Δεν μπορείς να βγάλεις ένα μέσο όρο και να διαιρέσεις μία φορά — το αποτέλεσμα θα είναι λάθος.

Στρογγυλοποίηση: γιατί δεν βγαίνουν πάντα τα νούμερα

Στα παραδείγματα παραπάνω τα νούμερα βγαίνουν καθαρά, αλλά στην πραγματικότητα σπάνια συμβαίνει αυτό. Συνήθως θα βρεθείς με αποτελέσματα όπως 17,3617 ευρώ, και κάπου πρέπει να στρογγυλοποιήσεις.

Ο κανόνας στην Ελλάδα και στην ΕΕ είναι στρογγυλοποίηση στα 2 δεκαδικά. Το θέμα όμως είναι πού στρογγυλοποιείς. Αν έχεις πέντε γραμμές σε ένα τιμολόγιο και στρογγυλοποιείς κάθε γραμμή χωριστά, μετά αθροίζεις, μπορεί να βγάλεις διαφορετικό σύνολο από όταν αθροίζεις πρώτα και στρογγυλοποιείς στο τέλος.

Η διαφορά είναι συνήθως 1-2 λεπτά. Δεν είναι κρίσιμη για μια απόδειξη, αλλά αν κάνεις λογιστικά κλεισίματα ή δήλωση ΦΠΑ, οι μικρές διαφορές αθροίζονται. Για αυτό το λόγο πολλά λογιστικά προγράμματα κρατούν 4 δεκαδικά εσωτερικά και στρογγυλοποιούν μόνο στην τελική εμφάνιση.

Πότε χρειάζεσαι πραγματικά την αποφορολόγηση;

Στη θεωρία ακούγεται ακαδημαϊκό, στην πράξη το κάνεις πιο συχνά απ' όσο νομίζεις. Τρεις τυπικές περιπτώσεις:

1. Έλεγχος τιμολογίου προμηθευτή. Σου έρχεται ένα τιμολόγιο με μεικτή αξία 1.240 ευρώ και ΦΠΑ 240 ευρώ. Πριν το καταχωρήσεις, θέλεις να επιβεβαιώσεις ότι τα νούμερα συμφωνούν. Διαιρείς το 1.240 με 1.24 και πρέπει να σου βγάλει 1.000. Αν βγάλει κάτι άλλο, ο προμηθευτής έκανε λάθος είτε στον συντελεστή είτε στην καθαρή αξία.

2. Δήλωση ΦΠΑ με μόνο μεικτά ποσά. Μερικές φορές κρατάς αρχείο μόνο με τα συνολικά ποσά που εισέπραξες ή πλήρωσες — αυτό που είδες στην ταμειακή ή στην τράπεζα. Πριν συμπληρώσεις τη δήλωση ΦΠΑ πρέπει να βρεις πόση είναι η καθαρή αξία και πόσος ο φόρος. Πώς βρίσκω την καθαρή αξία; Με τη γνωστή διαίρεση, ανά συντελεστή.

3. Αποζημίωση εξόδων. Αν είσαι ελεύθερος επαγγελματίας και ζητάς από πελάτη να σου επιστρέψει έξοδα ταξιδιού ή λογαριασμούς ρεύματος, χρειάζεται να ξεχωρίσεις το ΦΠΑ από κάθε απόδειξη — γιατί ο πελάτης συνήθως θέλει το ΦΠΑ ξεχωριστά για να το συμψηφίσει. Από μια απόδειξη ταξί (24%), ξενοδοχείου ή λογαριασμό ρεύματος (6%), η αποφορολόγηση σου δίνει ακριβώς αυτό.

Προσοχή στα νησιά: μειωμένοι συντελεστές κατά 30%

Από την 1η Ιανουαρίου 2026 ισχύει μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ κατά 30% σε νησιά του Βορείου Αιγαίου, στη Σαμοθράκη και σε νησιά των Δωδεκανήσων με πληθυσμό έως 20.000 κατοίκους. Στα νησιά αυτά ο κανονικός συντελεστής διαμορφώνεται σε 17%, ο μειωμένος σε 9% και ο υπερμειωμένος σε 4%.

Αν λοιπόν αποφορολογείς απόδειξη από επιχείρηση που εδρεύει σε αυτά τα νησιά, ο διαιρέτης αλλάζει: 1.17, 1.09 ή 1.04 αντί για 1.24, 1.13 και 1.06. Παράδειγμα: μεικτή αξία 117 ευρώ με νησιωτικό συντελεστή 17% δίνει καθαρή αξία 100 και ΦΠΑ 17 ευρώ. Εξακολουθούν επίσης να ισχύουν οι μειωμένοι συντελεστές για τη Λέσβο, τη Χίο, τη Σάμο και την Κω, ανεξάρτητα από τον πληθυσμό τους.

Αυτόματος υπολογισμός χωρίς λάθη

Η αποφορολόγηση ΦΠΑ είναι απλή πράξη, αλλά όταν έχεις δεκάδες γραμμές με διαφορετικούς συντελεστές, ένα λάθος δεκαδικό κοστίζει χρόνο. Για να αποφύγεις τα λάθη, χρησιμοποίησε το δωρεάν εργαλείο μας που υπολογίζει αυτόματα την καθαρή αξία και το ΦΠΑ για όλους τους συντελεστές.

Διαβάστε επίσης: ΦΠΑ εστίασης 2026: πότε 13% και πότε 24% για καφέ και ροφήματα